Najniższa cena z 30 dni, cena jednostkowa i elektroniczne cenówki

W Polsce każda informacja o obniżce musi pokazywać najniższą cenę towaru z 30 dni przed obniżką (art. 4 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług, od 1 stycznia 2023 r.). Obok ceny trzeba też podać cenę jednostkową. Elektroniczna cenówka jest dozwoloną formą wywieszki, ale za jej treść odpowiada sklep: kara wynosi do 20 000 zł.

Na tej stronie zebraliśmy przepisy, które wprost dotyczą etykiety na półce: ustawę, rozporządzenie wykonawcze, wyjaśnienia UOKiK i kary. Cytujemy numery artykułów i paragrafów według tekstów opublikowanych w Dzienniku Ustaw, sprawdzonych 10 listopada 2026 r. To przewodnik praktyczny, a nie porada prawna.

Skąd się wzięły te przepisy

Polskie zasady podawania cen to wdrożenie dwóch dyrektyw unijnych. Dyrektywa 98/6/WE od lat wymaga ceny sprzedaży i ceny jednostkowej. Dyrektywa Omnibus (UE) 2019/2161 dodała do niej art. 6a, czyli obowiązek pokazania ceny sprzed obniżki, liczonej jako najniższa cena z okresu co najmniej 30 dni.

Art. 4: co musi być na cenówce

Art. 4 ust. 1 ustawy wymaga, by w miejscu sprzedaży detalicznej uwidocznić cenę oraz cenę jednostkową towaru „w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen”. Cena obejmuje VAT i akcyzę (art. 3 ust. 2).

Przy obniżce dochodzą trzy warianty:

Te same zasady stosuje się do reklamy towaru z ceną, np. gazetki (art. 4 ust. 5).

Wyjaśnienia UOKiK doprecyzowują kilka rzeczy ważnych dla szablonu etykiety. Okres 30 dni to dni kalendarzowe, a nie dni, w których towar był na półce. Obowiązek powstaje, gdy sklep komunikuje obniżkę słowem, grafiką albo jednym i drugim. Nie dotyczy obniżek wynikających z przepisów, np. Karty Dużej Rodziny czy obniżenia VAT. Urząd uznaje za sprzeczne z przepisami zastępcze określenia, takie jak „cena referencyjna”, „cena omnibus”, „najniższa cena z ostatnich 30 dni” czy „było”, a także sam symbol bez opisu. Na półce trzeba więc zmieścić pełne sformułowanie.

Cena jednostkowa: rozporządzenie z 2022 r.

Szczegóły zawiera rozporządzenie z 19 grudnia 2022 r. Dla elektronicznych cenówek kluczowe są cztery przepisy:

• § 3 ust. 2 pkt 1: cenę, cenę jednostkową i informację o obniżce można pokazać na wywieszce, „która może mieć formę wyświetlacza elektronicznego”. To wprost podstawa prawna dla ESL.
• § 4 ust. 1: cena jednostkowa to cena za litr lub metr sześcienny, kilogram lub tonę, metr, metr kwadratowy albo sztukę, zależnie od sposobu sprzedaży.
• § 5: przy towarze sprzedawanym luzem trzeba pokazać cenę jednostkową.
• § 7: ceny jednostkowej nie trzeba podawać m.in. gdy jest identyczna z ceną sprzedaży, przy zestawach, przy towarach nieżywnościowych sprzedawanych tylko w parach oraz przy produktach leczniczych.

Dla etykiety oznacza to, że szablon musi mieć pole na cenę jednostkową z właściwą jednostką, a przy promocji również na najniższą cenę z 30 dni. Na małym ekranie 1,54 czy 2,13 cala robi się ciasno, dlatego wybór rozmiaru etykiety warto zacząć od makiety z najdłuższą nazwą towaru i pełnym tekstem obniżki.

Kto kontroluje i jakie są kary

Przestrzeganie art. 4 kontroluje Inspekcja Handlowa. Według art. 6 ustawy:

Wysokość kary zależy m.in. od skali i czasu trwania naruszenia, obrotów firmy i tego, czy naprawiła szkodę (art. 6 ust. 3). Karę płaci się w ciągu 7 dni od uprawomocnienia decyzji, a po 3 latach od końca roku, w którym stwierdzono naruszenie, decyzji już się nie wydaje (art. 7).

Jak to wygląda w praktyce? W kontrolach Inspekcji Handlowej za 2025 r. sprawdzono 3026 placówek i 461 437 produktów. Błędy znaleziono u 1462 przedsiębiorców i przy 13% produktów, a kary dostało 899 firm, łącznie 1 204 194 zł. Najczęściej brakowało ceny w ogóle; problemem były też źle wyliczone ceny jednostkowe i brak najniższej ceny z 30 dni.

Pojedyncze kary z ustawy cenowej są niewielkie dla dużej sieci. Inaczej jest, gdy sprawą zajmie się Prezes UOKiK na podstawie przepisów o ochronie zbiorowych interesów konsumentów. Biedronka zapłaciła 115 mln zł w sprawie rozbieżności między cenami na półkach i przy kasach; UOKiK poinformował w listopadzie 2026 r., że sprawa zakończyła się prawomocnie.

Cena na półce a cena w kasie

Art. 5 ustawy jest krótki: przy rozbieżności lub wątpliwości co do ceny konsument może żądać sprzedaży po cenie dla niego najkorzystniejszej. Problem nie jest teoretyczny. W kontroli z pierwszej połowy 2021 r. Inspekcja porównała ceny na półkach i w kasach w 1022 sklepach i wyższą cenę przy kasie stwierdziła przy prawie 5% sprawdzonych produktów.

Elektroniczna cenówka pomaga tu tylko wtedy, gdy półka i kasa dostają cenę z tego samego źródła w tym samym czasie. Jeśli zmiana trafia na etykietę rano, a do kasy dopiero po nocnej synchronizacji, system technicznie wytwarza rozbieżność. Sieci, które wdrażają ESL, wprost podają mniejszą liczbę błędów cenowych jako jeden z powodów, co opisujemy w przewodniku o supermarketach.

Lista kontrolna dla sklepu z elektronicznymi cenówkami

1. Historia cen. Czy system przechowuje ceny co najmniej z ostatnich 30 dni dla każdego towaru i sam wylicza najniższą?
2. Wyzwalacz obniżki. Czy szablon „promocyjny” automatycznie dodaje najniższą cenę z 30 dni, a zwykła zmiana ceny w dół nie udaje promocji?
3. Towary krótkoterminowe. Czy dla pieczywa, nabiału czy mięsa szablon pokazuje cenę sprzed pierwszej obniżki zgodnie z art. 4 ust. 4?
4. Nowości. Czy dla towaru w sprzedaży krócej niż 30 dni system liczy okres od pierwszego dnia sprzedaży?
5. Cena jednostkowa. Czy jednostka (kg, l, szt.) pochodzi z danych towaru, a nie jest wpisywana ręcznie?
6. Spójność z kasą. Czy zmiana na półce i w kasie wychodzi z tego samego systemu w tym samym momencie?
7. Czytelność. Czy pełny tekst „najniższa cena z 30 dni przed obniżką” mieści się na wybranym rozmiarze ekranu?
8. Dowody. Czy da się wydrukować historię cen i zmian etykiety na wypadek kontroli?

Jak zbudowany jest sam system, wyjaśnia poradnik o elektronicznych cenówkach, a ile kosztuje etykieta z miejscem na te wszystkie informacje, opisujemy na stronie o cenach elektronicznych cenówek.

Ograniczenia tej strony

Teksty aktów pochodzą z serwisu ELI Sejmu w wersji z 10 listopada 2026 r.; tekst jednolity ustawy to Dz.U. 2023 poz. 168, a późniejszych zmian ustawy serwis nie wykazuje. Wyjaśnienia UOKiK nie są źródłem prawa. Nie omawiamy cen leków refundowanych ani przepisów branżowych dla stacji paliw i gastronomii. Serwis wydaje Keonex.